Hoe gebruik jij je schetsboek?

Praat mee!

In een van de Struinmails lichtte ik drie manieren om je schetsboek te gebruiken uit: studie, onderzoek en documentatie. Dat leverde leuke reacties en inzichten op.

25 april 2023

Niet iedereen gebruikt een schetsboek op dezelfde manier, dus wat voor de een heel vanzelfsprekend is, kan voor een ander weer helemaal nieuw zijn. Laten we daarom eens kijken naar drie manieren om je schetsboek te gebruiken.

Studie

Doel: Oefenen in het klein, kleur en compositie bepalen.

Werkwijze: Je maakt een of meer (compositie)schetsen en kleurstudies om je onderwerp te verkennen. Deze schetsen werk je eerst uit in je schetsboek of op los papier, waarna je het ontwerp overbrengt op papier of doek.

Nut: Je maakt wat je in je hoofd hebt eerst in het klein. Dit is een gestructureerde manier van werken, die veel houvast geeft en weinig aan het toeval overlaat. Door het onderwerp eerst te oefenen, wordt het resultaat (hopelijk) wat je wil.

In dit voorbeeld zie je een botanische tekening. Bij botanisch tekenen is de studiefase de belangrijkste stap. Als je deze stap overslaat en meteen gaat schilderen, kun je foutjes die je te laat ontdekt, niet meer ongedaan maken. De tekening moet dus eerst helemaal perfect zijn voor je deze overbrengt op het aquarelpapier. Hier lees je een introductie in botanisch tekenen.

Onderzoek

Doel: Informatie verzamelen, brainstormen, op nieuwe ideeën komen.

Werkwijze: Waar je bij studies meer bezig bent met het eindresultaat, focus je bij onderzoek op het proces. Je noteert ingevingen, verzamelt informatie en inspiratie en je gaat op zoek naar het verhaal erachter. Wat zijn de achterliggende thema’s? Wat betekent jouw werk? Welk verhaal vertelt het? En welke artistieke keuzes maak je hiermee? Welke beeldentaal levert dat op? 

Nut: Deze manier van werken geeft veel ruimte aan spontaniteit. Meestal begin je niet eens met een idee in je hoofd, maar start je gewoon maar ergens met het verzamelen van inspiratie. Al onderzoekend en associërend ga je op ontdekkingsreis.

Tijdens het lezen van het boek Eens ging de zee hier tekeer maakte ik talloze notities en schetsen met composities, vormen en flarden van zinnen. Deze inspiratie gebruikte ik niet als voorbeeld voor een schilderij, maar de ontwikkelde beeldentaal kwam intuïtief, als het ware gehusseld in mijn hoofd, naar buiten. Hier zie je goed hoe de vorm van het zeilbootje (foto links, rechtsboven op de linkerpagina) en de kleiblokken/stenen terugkomen in het uiteindelijke werk, zonder dat ik vast heb gehouden aan een vooraf bepaalde compositie. Hier zie je alle stappen uit dit proces en ontdek je hoe je zelf inspiratie haalt uit een boek.

Documentatie

Doel: Bewaren en referentiemateriaal verzamelen.

Werkwijze: Tijdens het werken, maak je notities. Bijvoorbeeld verhoudingen van gemengde kleuren, recepten voor verf, gebruikte patronen of foto’s van de verschillende stadia.

Nut: Door je proces vast te leggen, kun je het als referentiemateriaal gebruiken voor nieuw werk. Als je een bepaalde kleur of techniek later nog eens wilt gebruiken, kun je gemakkelijk terugvinden hoe je iets had gemaakt. Daarnaast is het een mooie terugblik op je creatieve proces en wat je allemaal hebt gemaakt.

Met het recept van Sonja Tara maakte ik natuurinkt van paardenbloemen. Het recept schreef en tekende ik in mijn schetsboek en de experimenten met verschillende toevoegingen noteerde ik op de labels die ik naast het recept in mijn schetsboek plakte. Hier lees je meer over eco-inkt + de link naar het recept van Sonja.

Poll: hoe gebruik jij je schetsboek?

In de Struinmail vroeg ik aan mijn lezers; hoe gebruik jij je schetsboek? Dit is de top drie:

  1. Spelen
  2. Onderzoek
  3. Documentatie

En jij? Hoe gebruik jij je schetsboek? praat mee in de reacties hieronder.

Tip: In dit artikel vind je nog meer manieren om je schetsboek of art journal te gebruiken.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Reacties

  1. Onderzoek is waar ik het liefst mee bezig ben. Uitproberen vind ik leuker dan resultaat.

    1. Lisette Lisette Author says:

      Same here! Het proces is echt het beste stadium van creativiteit…

  2. Ik heb meerdere schetsboeken. Onder anderen een om ideeën in op te schrijven en uit te werken. Een voor urban sketches. En een voor journalling, in de praktijk komt hier ook vaak een urban sketch of soms een verdwaald idee in terecht. Dat komt omdat ik dat schetsboekje altijd bij me heb. Ik zorg dat het qua formaat in mijn kleinste rugzak past. Samen met een toilettasje met wat pennen, een waterpenseel en een mini-aquarelsetje. Als ik het per ongeluk vergeet voelt het alsof ik geen schoenen aan heb of zo 🙂

    1. Lisette Lisette Author says:

      Ha ha geweldig 🙂 Dat heb ik met mijn camera… Wat mooi dat het je lukt om meerdere schetsboeken bij te houden. Ik probeer dat ook weleens, maar of er komen alleen maar verdwaalde ideeën in terecht of ik vergeet het en dan ligt er eentje te verstoffen in de kast. Het ziet er altijd zo mooi uit, zo’n schetsboek in een stijl. Maar ach, mijn alles-door-elkaar-onderzoek is gewoon mijn stijl 😉

  3. Ik ben nog niet zo lang bezig met kunst maken. Ik heb bij mijn staart het boek gebruikt van Bart Siebelink…”grip op creativiteit”. Hij beschrijft het proces ook als een reis. Dit boek heeft me erg geholpen om rust te vinden in mijn creatieve chaos. Jij noemt 3 richtingen. Eigenlijk is het bij mij een mix. Bij studie haal ik kennis bij anderen. Bij onderzoek gebruik ik al mijn ingevingen en experimenten. Bij documentatie doe ik verslag van mijn gedachtes, ingevingen etc. Ik gebruik daarnaast nog een andere focus….Spelen! Dit doe ik natuurlijk ook bij onderzoek…maar spelen heeft toch een andere lading voor mij. Het is de laatste stap. Loslaten en ermee gaan spelen. Fijn om te lezen hoe anderen hiermee omgaan.

    1. Lisette Lisette Author says:

      Wat een leuke boekentip, ik ken het boek nog niet dus die ga ik eens op zoeken. En helemaal waar; het is denk ik nooit 1 van die 3 (of 4 of misschien wel 5, 6…?) manieren. Deze poll hoort bij de laatste Struinmail waar ik wat dieper inga op een paar manieren om je schetsboek te gebruiken – een topje van de creatieve ijsberg 😉

      En wat een eyeopener dat spelen bij jou de laatste stap is. Dat doet me beseffen dat ik vaak bij spelen begin en daarna – via documentatie, onderzoek en studie – probeer richting te vinden in en te geven aan het spelen (waarna het proces zich in een nieuwe fase kan ontwikkelen). Ook dat is weer niet vaststaand en verschilt per project. Mooi al die inzichten; dit onderwerp is denk ik nog niet uitgediept, dus wordt vast vervolgd…

      1. Ik denk dat je ervaring moet hebben om te beginnen met spelen. Ik start (nog) op intuitie.

        1. Lisette Lisette Author says:

          Ervaring helpt zeker, omdat je dan tijdens het spelen niet meer bewust nadenkt over dingen als compositie, kleur en contrast. Die dingen gaan dan vanzelf. Aan de andere kant denk ik dat heel veel ervaring ook in de weg kan zitten van het spelen. Ik denk dan aan de Cobra beweging die de onbevangen creativiteit van een kind als de hoogst haalbare staat van creativiteit zagen. Voor mij is intuïtie misschien wel de belangrijkste factor bij het spelen, want als je je laat leiden door je intuïtie, werk je vanuit gevoel en vanuit je hart – mooier kan niet toch?

  4. Ik ben nog zoekend. Aan de ene kant is onderzoek en spelen in hetzelfde schetsboek heerlijk, maar via een cursus werd me aangeraden om een “studio-log” bij te houden. Dan is het schetsboek bedoeld voor de kunst die je maakt. Het logboek is voor al het geschreven onderzoek, associaties, achtergrondinformatie etc.. Dat is een fijne variant wanneer je naast visueel werk ook graag schrijft.

    1. Lisette Lisette Author says:

      Mooi, je kunt inderdaad een schetsboek voor onderzoek en documentatie gebruiken en het spelen op een andere plek doen. Wat mij betreft is er geen goed of fout. Het is inderdaad zoeken wat bij je past en dat is heel persoonlijk. Ik vind juist het onderzoek en spelen in een schetsboek waardevol, omdat de twee elkaar beïnvloeden. Door ze in een schetsboek onder te brengen, kan ik het volledige creatieve schilder-en schrijfproces overzien en ze laten samenwerken. Alleen als ik bij het spelen niet genoeg ruimte heb in mijn schetsboek stap ik over naar een groter schetsboek, los papier of een doek. Meestal ben ik dan al in het stadium van het creëren van kunst. In die fase blijf ik notities maken in mijn schetsboek (of studio-log zo je wilt) ter ondersteuning van dat proces. Soms voeg ik ook foto’s van de (fasen van de) kunstwerken toe.

      Je kunt eens kijken bij deze artikelen, daarin laat ik uitgebreid mijn proces zien van schetsboek tot kunstwerk: Little Art Archieven – Struinkunst

Like
Close
Close